Hotline: 0936.651.567

RƯỢU TRONG TƯ LIỆU HÁN NÔM: GIÁ TRỊ LỊCH SỬ VÀ PHƯƠNG PHÁP KHẢO CỨU

Lượt xem: 50
RƯỢU TRONG TƯ LIỆU HÁN NÔM: GIÁ TRỊ LỊCH SỬ VÀ PHƯƠNG PHÁP KHẢO CỨU
Rượu trong tư liệu Hán Nôm là một hướng nghiên cứu có ý nghĩa đối với việc tìm hiểu lịch sử nghề nấu rượu, đời sống kinh tế, hoạt động thương mại và những tri thức truyền thống của người Việt qua các thời kỳ. Trong kho tàng thư tịch cổ, rượu có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức ghi chép khác nhau, từ chính sử, địa chí, văn bản hành chính đến văn bia, gia phả, hương ước và các tác phẩm văn học.
Những tư liệu này không chỉ giúp nhận diện vị trí của rượu trong xã hội truyền thống mà còn cung cấp cơ sở để nghiên cứu quá trình phát triển của nghề sản xuất rượu, phương thức quản lý, hoạt động trao đổi hàng hóa và sự hình thành những giá trị văn hóa gắn với các địa phương.
Tuy nhiên, việc khảo cứu rượu trong tư liệu Hán Nôm đòi hỏi phương pháp khoa học chặt chẽ. Người nghiên cứu cần phân biệt giữa ngôn ngữ biểu tượng và thông tin thực tế, giữa bản gốc và bản sao, giữa ghi chép đương thời và những câu chuyện được thuật lại từ các thế hệ trước.
Theo định hướng nghiên cứu liên ngành của Trung tâm Nghiên cứu Hoạt chất Sinh học và Đông trùng hạ thảo KIMSOHA, việc kết hợp khảo cứu Hán Nôm với lịch sử học, dân tộc học, hóa sinh và công nghệ thực phẩm có thể góp phần làm sáng tỏ những giá trị lịch sử của nghề rượu truyền thống Việt Nam.
1. Tư liệu Hán Nôm là gì và vì sao có giá trị đối với lịch sử rượu Việt Nam?
Tư liệu Hán Nôm là tên gọi chung của những nguồn văn bản sử dụng chữ Hán và chữ Nôm, được hình thành và lưu truyền trong những giai đoạn lịch sử khác nhau tại Việt Nam.
Các nguồn tư liệu này có thể bao gồm sách sử, địa chí, văn bản quản lý, văn bia, gia phả, hương ước, sắc phong, tác phẩm văn học và những ghi chép về sinh hoạt cộng đồng.
Đối với lịch sử rượu Việt Nam, tư liệu Hán Nôm có giá trị ở ba phương diện chính.
Thứ nhất là giá trị lịch sử. Các văn bản có thể cung cấp thông tin về hoạt động sản xuất, lưu thông, quản lý và sử dụng rượu trong những bối cảnh cụ thể.
Thứ hai là giá trị kinh tế. Một số ghi chép có thể giúp nghiên cứu nghề thủ công, sản vật địa phương, nghĩa vụ cung ứng và những hoạt động trao đổi liên quan đến rượu.
Thứ ba là giá trị văn hóa. Các tác phẩm văn học, văn bản nghi lễ và tư liệu làng xã có thể phản ánh ý nghĩa của rượu trong đời sống tinh thần và quan hệ cộng đồng.
Tuy nhiên, mỗi loại văn bản có mục đích biên soạn khác nhau. Vì vậy, không thể sử dụng mọi ghi chép về rượu như những bằng chứng trực tiếp về kỹ thuật sản xuất.
2. Chữ Hán 酒 và vấn đề giải nghĩa thuật ngữ về rượu
Trong văn bản chữ Hán, chữ 酒 thường được đọc theo âm Hán Việt là “tửu”, có nghĩa phổ biến liên quan đến rượu hoặc đồ uống có cồn.
Tuy nhiên, khi khảo cứu văn bản cổ, không nên mặc nhiên hiểu rằng mọi trường hợp xuất hiện chữ 酒 đều chỉ loại rượu chưng cất giống với rượu trắng phổ biến hiện nay.
Trong những bối cảnh khác nhau, thuật ngữ này có thể được sử dụng để chỉ các loại đồ uống lên men, sản phẩm có cồn hoặc một vật phẩm gắn với nghi lễ.
Một số tổ hợp từ thường gặp trong hệ thống thuật ngữ Hán văn bao gồm:
Tửu 酒: Thuật ngữ chung liên quan đến rượu.
Mỹ tửu 美酒: Rượu ngon, thường mang ý nghĩa đánh giá chất lượng hoặc xuất hiện trong văn chương.
Ngự tửu 御酒: Cách gọi rượu gắn với nhà vua hoặc hoàng gia trong những ngữ cảnh nhất định.
Dược tửu 藥酒: Rượu thuốc hoặc chế phẩm rượu có kết hợp dược liệu theo cách gọi truyền thống.
Tế tửu 祭酒: Một tổ hợp chữ cần đặc biệt chú ý vì có thể mang nghĩa chức danh trong một số văn cảnh, không được tự động hiểu là rượu dùng trong tế lễ.
Sự khác biệt về ngữ nghĩa cho thấy việc nghiên cứu Hán Nôm cần đặt thuật ngữ trong toàn bộ câu văn, thể loại tài liệu và bối cảnh lịch sử.
Đặc biệt, khi một văn bản chỉ ghi chữ “tửu”, người nghiên cứu chưa thể xác định nồng độ ethanol, nguyên liệu hoặc phương pháp sản xuất nếu không có thêm bằng chứng.
3. Rượu trong các bộ chính sử Việt Nam
Những bộ chính sử như Đại Việt sử ký toàn thư, Khâm định Việt sử thông giám cương mục và Đại Nam thực lục là các nguồn quan trọng đối với nghiên cứu lịch sử Việt Nam.
Khi khảo sát chủ đề rượu, người nghiên cứu có thể tìm kiếm những đoạn ghi chép liên quan đến hoạt động triều đình, quy định quản lý, tổ chức nghi lễ, sản vật và các sự kiện có nhắc đến rượu.
Tuy nhiên, chính sử chủ yếu phản ánh những vấn đề mà người biên soạn cho là quan trọng đối với lịch sử quốc gia hoặc hoạt động của triều đình.
Vì vậy, các bộ sử không nhất thiết cung cấp thông tin đầy đủ về kỹ thuật nấu rượu trong dân gian hoặc sinh hoạt của từng làng nghề.
Một ghi chép về việc sử dụng rượu trong nghi lễ có thể chứng minh rằng rượu được đề cập trong một hoạt động cụ thể. Nhưng ghi chép đó chưa đủ để xác định rượu được làm từ nguyên liệu gì hoặc có trải qua chưng cất hay không.
Khi trích dẫn chính sử, cần ghi rõ tên tác phẩm, quyển, phần, niên đại sự kiện và phiên bản sử dụng. Nếu nội dung được tiếp cận qua bản dịch, cần kiểm tra cách dịch các thuật ngữ quan trọng khi điều kiện cho phép.
4. Rượu trong địa chí và thư tịch ghi chép sản vật địa phương
Địa chí là nguồn tư liệu có giá trị đặc biệt khi nghiên cứu lịch sử nghề nấu rượu ở từng địa phương.
Trong các công trình địa chí, người biên soạn có thể ghi chép về điều kiện tự nhiên, dân cư, nghề nghiệp, sản vật, hoạt động thương mại và phong tục của một vùng đất.
Đại Nam nhất thống chí là một trong những bộ địa chí có thể được khảo sát khi nghiên cứu lịch sử các địa phương dưới triều Nguyễn.
Đối với nghề rượu, cần chú ý đến những đoạn văn mô tả sản vật, nghề thủ công, nguồn nguyên liệu và hoạt động trao đổi hàng hóa.
Nếu một tài liệu ghi nhận rượu là sản vật của một địa phương, thông tin đó có thể giúp xác định sự hiện diện của sản phẩm tại thời điểm mà tư liệu phản ánh.
Tuy nhiên, không nên nhầm lẫn giữa thời điểm sản phẩm được ghi nhận với thời điểm nghề sản xuất bắt đầu hình thành.
Chẳng hạn, một làng nghề được ghi nhận trong tài liệu thế kỷ XIX có thể đã tồn tại từ trước, nhưng muốn xác định niên đại sớm hơn cần tìm được bằng chứng bổ sung.
Việc đối chiếu nhiều bộ địa chí ở các thời kỳ khác nhau có thể giúp nhận diện sự thay đổi của tên gọi địa phương, sản vật và hoạt động sản xuất.
5. Hương ước và những quy định của cộng đồng làng xã
Hương ước là loại văn bản phản ánh những quy định hoặc thỏa thuận của cộng đồng làng xã trong một bối cảnh lịch sử nhất định.
Khi nghiên cứu nghề rượu, hương ước có thể được khảo sát để tìm hiểu tổ chức sinh hoạt cộng đồng, hoạt động kinh tế và những quy định có liên quan đến nghề nghiệp hoặc việc sử dụng rượu.
Tuy nhiên, không phải hương ước nào cũng chứa thông tin về rượu.
Người nghiên cứu cần tìm hiểu nội dung cụ thể của từng văn bản, thay vì mặc nhiên cho rằng mọi làng xã đều có quy định riêng về sản xuất hoặc sử dụng rượu.
Nếu một hương ước có đề cập đến việc cung ứng rượu cho hoạt động cộng đồng, cần phân biệt giữa nghĩa vụ đóng góp, quy định nghi lễ và hoạt động sản xuất thương mại.
Đồng thời, cần xác định văn bản được ban hành khi nào, có được sửa đổi hay không và phạm vi áp dụng đến đâu.
Những chi tiết này giúp tránh việc sử dụng quy định của một làng để khái quát cho toàn bộ xã hội Việt Nam truyền thống.
6. Gia phả và ký ức truyền nghề nấu rượu
Gia phả là nguồn tư liệu có thể hỗ trợ nghiên cứu lịch sử các dòng họ và sự kế tục nghề nghiệp qua nhiều thế hệ.
Đối với những gia đình có truyền thống nấu rượu, gia phả đôi khi có thể cung cấp thông tin về người làm nghề, quá trình di cư, nơi cư trú và những sự kiện liên quan đến hoạt động sản xuất.
Tuy nhiên, gia phả thường được biên soạn hoặc bổ sung qua nhiều đời.
Một số nội dung có thể dựa trên ký ức gia đình, truyền thuyết hoặc thông tin được sao chép từ những bản trước.
Do đó, cần phân biệt giữa dữ kiện có niên đại rõ ràng và những lời kể chưa được kiểm chứng.
Để nghiên cứu lịch sử truyền nghề, có thể kết hợp gia phả với văn bia, địa chí, hồ sơ địa phương và phỏng vấn những người đang lưu giữ tri thức nghề.
Khi các nguồn thông tin phù hợp với nhau, mức độ tin cậy của nhận định có thể được củng cố.
Ngược lại, nếu có sự khác biệt giữa các nguồn, cần trình bày rõ những điểm chưa thống nhất.
7. Rượu trong văn học chữ Hán và chữ Nôm
Rượu là một hình tượng xuất hiện trong nhiều truyền thống văn học Đông Á, bao gồm văn học chữ Hán và chữ Nôm tại Việt Nam.
Trong văn chương, rượu có thể gắn với cảm hứng sáng tác, tâm trạng con người, quan hệ bạn bè, suy tư về cuộc đời hoặc những biểu tượng văn hóa khác.
Tuy nhiên, hình tượng rượu trong tác phẩm văn học không nên được sử dụng trực tiếp như bằng chứng về kỹ thuật sản xuất.
Một câu thơ ca ngợi rượu ngon có thể phản ánh cảm nhận thẩm mỹ hoặc ngôn ngữ nghệ thuật của tác giả, nhưng không đủ để xác định thành phần hóa học hay phương pháp chế biến sản phẩm.
Đối với nghiên cứu văn học, điều quan trọng là phân tích hình tượng rượu trong quan hệ với tác giả, thể loại, hoàn cảnh sáng tác và những quy ước nghệ thuật đương thời.
Đối với nghiên cứu lịch sử nghề rượu, tư liệu văn học chỉ nên được sử dụng như một nguồn bổ trợ, trừ khi tác phẩm cung cấp những thông tin cụ thể có thể đối chiếu với nguồn độc lập.
Sự phân biệt này giúp tránh tình trạng biến hình ảnh văn chương thành kết luận lịch sử.
8. Rượu trong tư liệu hành chính và chế độ cung ứng thời Nguyễn
Trong các văn bản hành chính và sách ghi chép về chế độ triều Nguyễn, rượu có thể được nghiên cứu trong mối quan hệ với hoạt động cung ứng, quản lý nguyên liệu và tổ chức sản xuất.
Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ là một nguồn có giá trị để khảo sát các quy định và hoạt động của bộ máy nhà nước thời Nguyễn.
Khi nghiên cứu những nội dung liên quan đến rượu, cần chú ý đến thuật ngữ được sử dụng, cơ quan phụ trách, đối tượng cung ứng và hoàn cảnh áp dụng.
Đặc biệt, cần phân biệt rượu phục vụ một hoạt động cụ thể của triều đình với sản phẩm được sản xuất và lưu thông phổ biến trong dân gian.
Không nên coi một ghi chép về rượu dùng trong hoàng cung là bằng chứng cho thấy loại rượu ấy được sản xuất theo cùng một phương pháp tại mọi địa phương.
Đối với những thông tin về số lượng, nguyên liệu hoặc định mức cung ứng, cần kiểm tra đơn vị đo lường và cách hiểu của thời kỳ tương ứng.
Việc chuyển đổi đơn vị cổ sang đơn vị hiện đại chỉ nên thực hiện khi có căn cứ về hệ thống đo lường được sử dụng.
9. Những khó khăn khi dịch và giải nghĩa tư liệu Hán Nôm về rượu
Khảo cứu Hán Nôm đặt ra nhiều khó khăn về ngôn ngữ, văn bản học và lịch sử.
Khó khăn thứ nhất là sự thay đổi của ngữ nghĩa. Một thuật ngữ trong văn bản cổ có thể không hoàn toàn tương ứng với cách hiểu hiện nay.
Khó khăn thứ hai là sự khác biệt giữa các phiên bản. Một tác phẩm có thể tồn tại dưới dạng bản khắc, bản chép tay, bản phiên âm hoặc bản dịch với những sai khác nhất định.
Khó khăn thứ ba là vấn đề niên đại. Thời điểm một văn bản được sao chép không nhất thiết trùng với thời điểm nội dung ban đầu được hình thành.
Khó khăn thứ tư là sự thiếu vắng thông tin kỹ thuật. Nhiều văn bản chỉ ghi tên sản phẩm hoặc hoàn cảnh sử dụng mà không mô tả nguyên liệu và quy trình sản xuất.
Khó khăn thứ năm là nguy cơ diễn giải theo kiến thức hiện đại. Những khái niệm như ethanol, hệ vi sinh vật, enzyme hay phương pháp phân tích hóa học không nên được gán trực tiếp cho nhận thức của người xưa nếu văn bản không phản ánh điều đó.
Để hạn chế sai lệch, cần ưu tiên bản văn có nguồn gốc rõ ràng, đối chiếu các phiên bản và ghi chú những điểm còn tranh luận.
10. Phương pháp khảo cứu Hán Nôm chuyên sâu về lịch sử rượu Việt Nam
Một quy trình khảo cứu có thể được xây dựng theo sáu bước.
Bước 1. Xác định câu hỏi nghiên cứu
Trước khi tìm tư liệu, cần xác định rõ vấn đề muốn làm sáng tỏ.
Ví dụ: Một làng nghề được ghi nhận từ thời điểm nào? Một loại rượu xuất hiện trong tài liệu nào? Văn bản có đề cập đến kỹ thuật sản xuất hay chỉ ghi nhận sản phẩm?
Bước 2. Lập danh mục nguồn tư liệu
Thu thập thông tin về chính sử, địa chí, gia phả, văn bia, hương ước và những tài liệu có liên quan.
Mỗi tài liệu cần có thông tin về tên gọi, niên đại, phiên bản và nơi lưu giữ.
Bước 3. Phiên âm và dịch nghĩa
Đối với văn bản chữ Hán hoặc chữ Nôm, cần phiên âm, dịch nghĩa và chú giải các thuật ngữ quan trọng.
Những cách dịch có thể gây hiểu nhầm cần được ghi chú rõ.
Bước 4. Phân tích ngữ cảnh
Xác định đoạn văn thuộc loại tài liệu nào, được viết trong hoàn cảnh nào và phản ánh vấn đề gì.
Không nên tách một câu khỏi toàn bộ văn bản để đưa ra kết luận.
Bước 5. Đối chiếu tư liệu
So sánh thông tin với những nguồn độc lập, bao gồm tài liệu lịch sử, địa chí, hiện vật hoặc kết quả khảo sát thực địa.
Bước 6. Đánh giá mức độ bằng chứng
Phân biệt giữa dữ kiện được văn bản xác nhận, suy luận có căn cứ và giả thuyết cần tiếp tục nghiên cứu.
Quy trình này có thể áp dụng cho việc xây dựng hồ sơ lịch sử các làng nghề rượu truyền thống tại Việt Nam.
11. Kết hợp tư liệu Hán Nôm với nghiên cứu hóa sinh và công nghệ thực phẩm
Tư liệu Hán Nôm có thể giúp xác định tên gọi, bối cảnh sử dụng và một số đặc điểm của sản phẩm rượu trong lịch sử.
Tuy nhiên, những văn bản này thường không cung cấp đầy đủ thông tin về thành phần hóa học, hệ vi sinh hoặc các chỉ tiêu chất lượng theo tiêu chuẩn hiện đại.
Trong một số trường hợp, khoa học thực nghiệm có thể hỗ trợ nghiên cứu những vấn đề mà sử liệu đặt ra.
Chẳng hạn, nếu một tài liệu mô tả nguyên liệu hoặc phương pháp chế biến tương đối cụ thể, người nghiên cứu có thể xây dựng giả thuyết về quá trình biến đổi sinh hóa và thiết kế nghiên cứu phù hợp để kiểm tra.
Tuy nhiên, kết quả phân tích sản phẩm hiện đại không tự động chứng minh thành phần hoặc chất lượng của sản phẩm trong quá khứ.
Điều kiện nguyên liệu, giống vi sinh vật, dụng cụ và môi trường sản xuất có thể đã thay đổi đáng kể.
Vì vậy, việc kết hợp Hán Nôm với khoa học thực nghiệm cần được thực hiện theo nguyên tắc: sử liệu giúp hình thành câu hỏi lịch sử, còn thực nghiệm hỗ trợ kiểm tra những giả thuyết có thể đo lường.
Hai loại bằng chứng có vai trò bổ sung cho nhau nhưng không thể thay thế hoàn toàn cho nhau.
12. Góc nhìn nghiên cứu của Tiến sĩ Phạm Đức Mạnh và KIMSOHA
Trong định hướng nghiên cứu chuyên sâu về lịch sử và di sản rượu Việt Nam, việc khảo cứu tư liệu Hán Nôm có thể được kết nối với nghiên cứu nguyên liệu sinh học, quá trình lên men và công nghệ chế biến thực phẩm.
Đây là hướng tiếp cận phù hợp để phát triển nội dung nghiên cứu liên ngành tại Trung tâm Nghiên cứu Hoạt chất Sinh học và Đông trùng hạ thảo KIMSOHA, với sự tham gia chuyên môn của Tiến sĩ Phạm Đức Mạnh khi có các tài liệu hoặc công trình tương ứng.
Theo phương pháp luận được đề xuất cho hệ thống chuyên khảo KIMSOHA, việc nghiên cứu một sản phẩm rượu truyền thống nên xem xét đồng thời bốn phương diện.
- Một là lịch sử nguồn gốc. Xác định tên gọi, địa phương, thời điểm xuất hiện trong tư liệu và những biến đổi được ghi nhận.
- Hai là đặc điểm nguyên liệu. Tìm hiểu các loại nguyên liệu được văn bản đề cập và đối chiếu với điều kiện tự nhiên, nông nghiệp của địa phương.
- Ba là kỹ thuật sản xuất. Khảo sát những mô tả về chế biến, lên men, chưng cất và bảo quản nếu có bằng chứng phù hợp.
- Bốn là kiểm chứng khoa học. Sử dụng kiến thức hóa sinh, vi sinh vật học và công nghệ thực phẩm để nghiên cứu những vấn đề có thể kiểm tra bằng phương pháp hiện đại.
Cách tiếp cận này có thể góp phần làm rõ sự khác biệt giữa giá trị lịch sử, giá trị văn hóa và đặc tính khoa học của sản phẩm.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa định hướng nghiên cứu được đề xuất trong bài viết với kết quả nghiên cứu đã công bố. Không nên gán những phát hiện hoặc kết luận thực nghiệm cụ thể cho Tiến sĩ Phạm Đức Mạnh khi chưa có báo cáo, dữ liệu hoặc tài liệu xác nhận.
13. Số hóa tư liệu Hán Nôm phục vụ nghiên cứu di sản nghề rượu
Số hóa tư liệu Hán Nôm là một hướng quan trọng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử nghề rượu Việt Nam.
Một cơ sở dữ liệu chuyên biệt có thể tập hợp bản chụp văn bản, bản phiên âm, bản dịch, chú giải thuật ngữ và thông tin về các địa phương có nghề sản xuất rượu truyền thống.
Mỗi tư liệu cần được ghi rõ nguồn gốc, thời điểm hình thành, đơn vị lưu giữ, tình trạng văn bản và mức độ xác thực.
Đối với những văn bản có nhiều phiên bản, cần lưu lại thông tin về sự khác biệt giữa các bản.
Việc ứng dụng công nghệ số có thể hỗ trợ tìm kiếm thuật ngữ, liên kết dữ liệu địa phương và xây dựng hệ thống tra cứu phục vụ nghiên cứu.
Tuy nhiên, công nghệ nhận dạng ký tự và dịch tự động đối với văn bản Hán Nôm vẫn cần được kiểm tra bởi người có chuyên môn, đặc biệt khi gặp chữ cổ, dị thể hoặc bản chụp có chất lượng hạn chế.
Đối với KIMSOHA, việc xây dựng thư viện số về lịch sử nghề rượu có thể tạo nền tảng cho những nghiên cứu chuyên sâu trong tương lai.
Giá trị của thư viện không chỉ nằm ở số lượng tài liệu mà còn ở khả năng truy xuất nguồn gốc, kiểm chứng thông tin và phục vụ nghiên cứu liên ngành.
14. Ý nghĩa của tư liệu Hán Nôm đối với việc bảo tồn di sản rượu Việt Nam
Tư liệu Hán Nôm có thể góp phần xác định những dấu mốc lịch sử, nhận diện sản vật địa phương và làm rõ vai trò của nghề rượu trong đời sống xã hội truyền thống.
Đối với những làng nghề còn hoạt động, các nguồn tư liệu cổ có thể được kết hợp với khảo sát thực địa để xây dựng hồ sơ lịch sử tương đối toàn diện.
Một hồ sơ có giá trị cần thể hiện rõ nguồn gốc nghề, quá trình phát triển, đặc điểm sản xuất, vai trò của cộng đồng và những bằng chứng đi kèm.
Nếu một địa phương có truyền thuyết về nghề rượu nhưng chưa tìm được tư liệu xác nhận niên đại, cần trình bày truyền thuyết như một thành tố của ký ức văn hóa, không biến thành sự kiện lịch sử chắc chắn.
Ngược lại, khi có văn bản ghi chép rõ ràng, cần công bố chính xác nguồn tài liệu để người đọc và nhà nghiên cứu có thể đối chiếu.
Việc bảo tồn di sản dựa trên bằng chứng sẽ giúp nâng cao giá trị của tri thức truyền thống và hạn chế tình trạng sử dụng những câu chuyện lịch sử chưa được kiểm chứng.
15. Kết luận
Rượu trong tư liệu Hán Nôm là một chủ đề nghiên cứu có giá trị đối với lịch sử nghề thủ công, kinh tế địa phương, hoạt động quản lý và đời sống văn hóa Việt Nam.
Chính sử, địa chí, văn bia, gia phả, hương ước và các tác phẩm văn học đều có thể cung cấp những thông tin quan trọng, nhưng mỗi loại tư liệu có phạm vi phản ánh và giới hạn riêng.
Muốn nghiên cứu chính xác, cần xác định nguồn văn bản, phân tích ngữ nghĩa, đối chiếu các phiên bản, đặt thông tin trong bối cảnh lịch sử và đánh giá mức độ tin cậy của từng nhận định.
Việc kết hợp khảo cứu Hán Nôm với lịch sử học, dân tộc học, hóa sinh và công nghệ thực phẩm có thể mở rộng hiểu biết về nguyên liệu, kỹ thuật và sự phát triển của nghề rượu truyền thống.
Theo định hướng nghiên cứu liên ngành gắn với Tiến sĩ Phạm Đức Mạnh và Trung tâm Nghiên cứu Hoạt chất Sinh học và Đông trùng hạ thảo KIMSOHA, việc xây dựng hệ thống tư liệu có khả năng truy xuất và kiểm chứng là một nền tảng quan trọng để phát triển các chuyên khảo về lịch sử và di sản rượu Việt Nam.
Bảo tồn di sản không chỉ là lưu giữ tên gọi hoặc những câu chuyện được truyền lại mà còn là gìn giữ tri thức, bằng chứng lịch sử và ký ức của cộng đồng bằng phương pháp nghiên cứu khoa học.